Ο καταστροφέας αραβοσίτου της Ευρώπης

Ostrinia nubilalis Hb.

Τάξη: Lepidoptera, Οικογένεια: Pyralidae (Crambid Moths)

Οικοδεσπότες

Ο ευρωπαϊκός αραβοσίτορας (Ostrinia nubilalis) είναι ένα τυπικό πολυφάγο παράσιτο, που προσβάλλει περίπου 240 καλλιεργούμενα και άγρια είδη φυτών από 40 διαφορετικές οικογένειες. Στη Ρουμανία, αποτελεί σοβαρή απειλή για τον αραβόσιτο, το κάνναβη, την κάνναβη, τη πιπεριά, το κεχρί, το σόργο, τον ηλίανθο, τον καπνό, το βαμβάκι, τη σόγια και άλλες καλλιέργειες.

Κύκλος ζωής

Το είδος αυτό αναπτύσσει δύο γενιές ανά έτος και διαχειμάζει ως ώριμες προνύμφες μέσα στους μίσχους του αραβοσίτου, της κάνναβης και άλλων φυτών ξενιστών. Την άνοιξη, όταν οι θερμοκρασίες ανέβουν πάνω από τους 15°C, οι διαχειμάζουσες προνύμφες νυμφώνονται στο εσωτερικό των φυτών ξενιστών. Το στάδιο της νύμφης διαρκεί από 10 έως 25 ημέρες.

Οι πεταλούδες εμφανίζονται και αρχίζουν να πετούν τον Μάιο και τον Ιούνιο, εφόσον είναι νυκτόβια κρύβονται στη βλάστηση κατά τη διάρκεια της ημέρας. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τα φυτά καλαμποκιού έχουν συνήθως 5 έως 8 φύλλα και τα θηλυκά γεννούν τα αυγά τους κατά προτίμηση στον κάνναβη. Εάν αυτή η καλλιέργεια απουσιάζει, τα αυγά εναποτίθενται στον αραβόσιτο.

Ωοτοκία αυγών

Τα αυγά γεννιούνται σε ομάδες στην κάτω πλευρά των φύλλων, τοποθετημένα σε στρώματα όπως τα λέπια των ψαριών. Το μέσο θηλυκό γεννά 250 έως 400 αυγά. Η εμβρυϊκή ανάπτυξη διαρκεί από 3 έως 14 ημέρες.

Προνύμφη

Οι πλήρως ανεπτυγμένες προνύμφες δημιουργούν στρογγυλές οπές εξόδου στο μίσχο, τις οποίες σφραγίζουν με μετάξι πριν νυμφευθούν σε ένα χαλαρό κουκούλι. Η νέα ενήλικη γενιά αναδύεται 2-3 εβδομάδες μετά τη νύμφωση και πετάει από το δεύτερο μισό του Ιουνίου έως το τέλος Αυγούστου.

Τα θηλυκά γεννούν τα αυγά τους κυρίως στον αραβόσιτο και οι εκκολαπτόμενες προνύμφες τρέφονται αρχικά στις μασχάλες των φύλλων πριν εισέλθουν στους μίσχους. Στο εσωτερικό των στελεχών, δημιουργούν τόσο κάθετες όσο και οριζόντιες στοές, γεμάτες με υπολείμματα τροφής, περιττώματα και μετάξι. Το φθινόπωρο, οι πλήρως ανεπτυγμένες προνύμφες σχηματίζουν ένα χαλαρό κουκούλι στα φυτικά υπολείμματα όπου διαχειμάζουν.

Αποζημιώσεις

Οι νεοεκκολαφθείσες προνύμφες αρχίζουν να τρέφονται με την κατώτερη επιδερμίδα και τον παρεγχυματικό ιστό, ιδίως κοντά στο περίβλημα του φύλλου. Καθώς αναπτύσσονται, δημιουργούν ακανόνιστες ραβδώσεις τροφής και τελικά σκάβουν στοές στο εσωτερικό του στελέχους.

Στον κάνναβη και σε άλλους ξενιστές με λεπτούς μίσχους, οι προνύμφες σχηματίζουν μόνο κάθετες στοές.
Τα φύλλα πάνω από την προσβεβλημένη περιοχή μαραίνονται και ξηραίνονται, ενώ τα υπόλοιπα παραμένουν υγειή.
Τα προσβεβλημένα φυτά είναι αδύναμα, έχουν μειωμένη παραγωγή ή σπάνε στο σημείο που τρέφονται και πέφτουν στο έδαφος.
Οι προνύμφες προσβάλλουν επίσης τον πυρήνα του στελέχους και, σπανιότερα, τους κόκκους της αιχμής.
Στις πιπεριές, οι προνύμφες προσβάλλουν τους σπόρους και στους ηλίανθους, οι προνύμφες προσβάλλουν την κεφαλή του άνθους.
Σε περιοχές όπου δεν καλλιεργείται κάνναβη, και οι δύο γενιές του παρασίτου αναπτύσσονται αποκλειστικά στον αραβόσιτο.

Μορφολογία

Οι πεταλούδες παρουσιάζουν έντονο σεξουαλικό διμορφισμό:

Τα αρσενικά έχουν πιο σκούρο χρώμα (γκρι-καφέ), με άνοιγμα φτερών 22-26 mm και μήκος σώματος 13-15 mm.
Τα θηλυκά είναι ανοιχτοκίτρινα έως ανοιχτοκάστανα, με δύο εγκάρσιες καφέ, διακοπτόμενες λωρίδες στα μπροστινά φτερά. Το πλάτος των φτερών κυμαίνεται από 27 έως 32 mm.

Επιπτώσεις στην καλλιέργεια αραβοσίτου

Ο ευρωπαϊκός αραβοσίτορας (Ostrinia nubilalis) είναι το πιο επικίνδυνο παράσιτο του αραβοσίτου. Οι προνύμφες του προκαλούν σοβαρές ζημιές προσβάλλοντας διάφορες φυτικές δομές:

Μανδύας – Οι προνύμφες σκάβουν στοές και διακόπτουν τη γονιμοποίηση μεταξύ των σταδίων 4 και 10 φύλλων.
Βλαστοί κοντά στην αιχμή – Κόβει τη ροή θρεπτικών στοιχείων, με αποτέλεσμα να αποκόπτονται μετά το σχηματισμό 8 φύλλων.
Κοτσάνια καλαμποκιού – Οι προνύμφες εισέρχονται στα κοτσάνια σε πρώιμα στάδια ανάπτυξης, επηρεάζοντας την ανάπτυξη μετά το στάδιο των 8 φύλλων.
Κύριο στέλεχος – Η τροφοδότηση καταστρέφει την εσωτερική δομή, καθιστώντας το φυτό ευάλωτο σε σπάσιμο, ακόμη και σε μέτριους ανέμους.
Οι απώλειες στην απόδοση του αραβοσίτου φτάνουν το 15-40% και οι προσβολές αυξάνουν τον κίνδυνο μόλυνσης από παθογόνους μύκητες όπως η ριζική σήψη του αραβοσίτου (Ustilago spp.) και το Fusarium spp.
Τα σπασμένα στελέχη και οι σπασμένες αιχμές εμποδίζουν τη μηχανική συγκομιδή, προκαλώντας απώλειες 30-90%.