ТЕХНОЛОГИЈА ЗА БИОЛОШКА/ОРГАНСКА ЗАШТИТА НА ШУМСКИ И ПАРКОВИ НАСАДИ СО УПОТРЕБА НА ИНДУСТРИСКИ КУЛТУРИ ТРИХОГРАМА (Trichogramma)

Научностопанската дейност на Органик Инвест Био Защита ООД е насочена към решаване на стратегически важен проблем — защита на растенията от неприятели.

Ние Имаме технологија за масовно индустриско одгледување на Tрихограма (Trichogramma) — паразитоид со големина помала од 1 mm. Ги паразитира јајцата на над 180 видови пеперутки. Откако ќе се адаптира, трихограмата ги наоѓа јајцата на штетниците и своите јајца ги положува во нив. Ларвите на  Trichogramma се развиват во јајцето на штетникот и ја јадат неговата внатрешност.

Учеството на видовите пеперутки (Lepidoptera) во шумските насади е над 40% од вкупниот број на штетници.

Во европската фауна има околу илјада видови Tortricidae, во Бугарија има повеќе од 50 видови. Во бугарските шуми доминираат повеќе од 16 видови. Од сите видови на штетници во шумите, трихограмата паразитира главно во јајцата на Tortricidae. Во оваа група спаѓаат и Geometridae.

Гасениците на Tortricidae, водат скриен начин на живот. Кај некои видови гасениците ги искривуваат лисјата како цевка и се хранат скриено, кај други ги минираат лисјата, ги оштетуваат пупките, цветовите, стеблата, корените, прават тунели под кората или се хранат со семиња и плодот.

Женките несат јајца поединечно, поретко во групи, врз лисјата, плодот, на кората на дрвјата или под лушпите на пупките, во пукнатини/процепи. Кај многу видови, јајцата се покриени со секрети што се излачуваат од специјални жлезди кај женските пеперутки или со лушпи што ги одвојуват од крилјата.

Повеќето Tortricidae,се многу опасни штетници на шумските и паркови насади, овоштарници, лозја и бобинки.

Битно е да се знае, дека покрај штетата што гасениците на Tortricidae ја предизвикуваат на дрвјата, тие играат многу важна позитивна улога. Факт е дека дијапаузирачкиот трихограм презимува во јајцата на овие штетници, како од природните популации, така и од трихограмата, која ја населуваме во текот на летото.

Ова е многу важен дел од нашата технологија. На почетокот на пролетта, паразитираните јајца на Tortricidae се изведуваат одржливи трихограми од природните/естествените популации, кои интензивно бараат јајца во врвовите на дрвјата како на Tortricidae така и на други видови пеперутки. Затоа, технологијата што ја нудиме опфаќа универзален механизам за саморегулација на шумските екосистеми. Во технологијата за раселување на индустриска/лабораториска трихограма (Trichogramma) се извршува во периодот кога масовно ги положува своите  јајца Tortricidae .

Видовите Tortiricidae кои се наведени овде се главниот извор за размножување и населување на трихограмата во шумите. Овој ресурс практично исчезнува со употреба на хемикалии кои масовно ги уништуваат гасениците на Tortiricidae, но и сите ентомофаги, вклучително и трихограмата. Ова е уште една многу важна предност на технологијата што ја нудиме. Потребната економска ефикасност не се постигнува со целосно уништување на сите видови, туку со долгорочно динамично одржување на бројот на штетници на ниво на под праг.

Видовиот состав на најопасните видови Tortiricidae  во шумските и парковите насади во Бугарија.

Видови виткачи на листови кои зимуваат во фаза на јајца:

  • Archips crataegana Gb
  • Rosena Leafhopper Archips rosana L
  • Archips xylosteana L
  • Exopate congelatella Cl
  • Aleimma loefligiana Cl
  • Tortrix viridana L
  • Acleris rhombana

Видови виткачи на листови кои зимуваат во фаза на гасеница:

  • Adoxophyes orana F
  • Physholoma leheana l
  • Torteicodes tortricella Hb
  • Sparganothis pilleriana Den
  • Spilonota ocellana F
  • Enarmonia formosana Scop
  • (Laspeyresia amplana)
  • (Laspeyresia splendana)

Нагласуваме дека трихограмата подеднакво ефикасно ги инфицира сите јајца од лиснати рогови. Обрнуваме внимание на видовите дрвја и грмушки кои се нападнати од гасеници кои јадат лисја: даб, бреза, јавор, јасен, багрем, планински бор, ела, четинари, сите овошни култури, бобинки.

Штетите од виткачите на листовите (Tortiricidae) е значајно. Нивното масовно распространување е придружено со физиолошко слабеење на дрвјата и населувањето на штетници врз стеблата — бубачки што ја јадаат кората и други. Покрај тоа, ослабените дрвја се нападнати од патогени и се многу поподложни на болести – фитопатогени габи, бактерии и вируси.

Суштина на технологијата за био заштита:

Во Бугарија се користи слична заштита на шумите, парковите и насадите со употребата на Tрихограма (Trichogramma)  до почетокот на 90-тите години на минатиот век.

  1. Посматрање — визуелно и со феромони и свето стапици. Собирање, анализа и идентификација на видот на собраните виткачи на лисја (Tortiricidae).
  2. Определување на нивото на одржливост и потенцијална штетност. Воспоставување на просечна густина на популацијата.
  3. Утврдување на овој основ на нормите, роковите и колку пати е потребно да се изврши колонизација на трихограмот.
  4. Подготовка на потребната опрема за воздушно раселување (колонизација) на трихограмата врз дрвјата со рамномерно распрскување.
  5. Оценка на ефикасноста на технологијата според одредени критериуми: биолошки – паразитирани јајца на Tortiricidae (%); економски — оштетени растенија, лисја, плодови (%); еколошки – разновидност на видови на ентомофаг по единица површина — возрасни и ларви на предатори, како што се бубамари, предаторски грини, ларви на сирфидни муви и други видови.

Вообичаено, за заштита на шумските насади од штетници се извршуваат 1–2 раселувања (колонизации) на трихограма.